Collectie

De slag bij Ane

De slag bij Ane is een veldslag die in 1227 plaatsvond in zuid Drenthe en beschreven staat in de "Quedam narracio de Groninghe, de Threnta, de Covordia et de diversis aliis sub diversis episcopis Traiectensibus" ( Een verhaal over Groningen, Drenthe, Coevorden en allerlei andere zaken onder verschillende Utrechtse bisschoppen) uit 1232.

 

De 4 diorama's van de 'Slag bij Ane' werden in 2004 in opdracht van het Nationaal Tinnen Figuren Museum gemaakt door Bähr en Schmidtchen uit Leipzig.

 

De slag bij Ane vertelt, kort samengevat, de opkomst en ondergang van Rudolf, de heer van Coevorden, die gesteund door de Drentse bevolking in opstand komt tegen zijn leenheer de bisschop van Utrecht. Zijn belangrijkste wapenfeit was de vernietigende nederlaag die hij toebracht aan het onverslaanbaar geachte ridderleger van de bisschop. Dat was dus de Slag bij Ane.
4 jaar later wordt Rudolf van Coevorden echter gevangen genomen door soldaten van de bisschop en geradbraakt.

De voorgeschiedenis

In de Middeleeuwen viel het noorden van Nederland onder het bestuur van de bisschop van Utrecht. Voor de uitoefening van dat bewind maakte hij gebruik van 2 prefecten. Eén in Groningen en één in Coevorden. De prefect van Coevorden had echter een wat wisselende verhouding met de bisschop waarbij hij zijn eigen belang vaak boven dat van de bisschop liet gaan. Toen de familie Gelkinge in Groningen in opstand kwamen tegen het bewind van de plaatselijke prefect, kregen ze de steun van Rudolf van Coevorden. De bisschop gaat dan zelf naar Groningen en probeert zijn gezag te herstellen door een verdrag te sluiten. Maar de Gelkingers houden zich hier niet aan.

 

In mei 1227 stuurt de bisschop een leger van ridders en schildknapen naar Groningen om de prefect van de stad te helpen. Een deel van dit leger, de ridders uit Salland, stelt hij bij Ommen op om te voorkomen dat Rudolf van Coevorden niet weer te hulp kan komen. Dat loopt echter helemaal mis. Met een kleine groep krijgslieden weet Rudolf van Coevorden deze ridders te verdrijven en hij plundert Ommen. Rudolf put uit deze overwinning zoveel moed, dat hij al zijn bondgenoten verzameld, optrekt naar Groningen en de stad bezet.

Slag bij Ane, 28 juli 1227

Dat kan de bisschop van Utrecht niet over zijn kant laten gaan. Hij verzamelt een zwaar bewapend leger van ridders en voetvolk. Overtuigd dat dit leger onoverwinnelijk is verwelkomt de bisschop zijn strijders in Ommen. Waarna ze van uit Ommen optrekken naar Ane.

 

Als Rudolf van Coevorden dit hoort breekt hij zijn beleg van Groningen op en trekt met zijn manschappen, grotendeels boeren, het leger van de bisschop tegemoet. Hij stelt zijn manschappen tegenover het leger van de bisschop op, alleen gescheiden door een moerasvlakte.

Overtuigd van hun superioriteit, en uitgedaagt door de boeren, opent het leger van de bisschop de aanval. Maar door het gewicht van hun paarden en harnassen komen de ridders in het moeras vast te zitten, waar ze een makkelijke prooi voor het boerenleger van Rudolf van Coevorden worden. Door deze eerste tegenslag breekt er paniek uit en slaan de ridders op de vlucht, achterna gezeten door de drentse boeren. Zelf wordt de bisschop bij deze slag gedood en gescalpeert.

Vier jaar later ...,

Vier jaar later, na nog verscheidene onderlinge veldslagen en confrontaties, komen er onderhandelingen tussen Roelof van Coevorden en de nieuwe Bisschop van Utrecht op het kasteel de Hardenberg. Tot de stomme verbazing van de bisschop komt Rudolf alleen vergezeld van één knecht naar de onderhandelingen. Maar gebonden door de regels van eer dient de bisschop voor de veiligheid van zijn gast in te staan.

In Nijenstede, dat is vlak bij de Hardenberg, vindt op dat moment een ruzie plaats, tussen Hendrik van Grasdorf, een vriend van Rudolf, en de plaatselijke bevolking over de betaling van de belasting. Soldaten van de bisschop, die heel toevallig in de buurt zijn, grijpen in tijdens dit conflict; ze doden een aantal manschappenen van Hendrik van Grasdorf en zelf raakt hij zwaar gewond. Hij wordt door de soldaten overgebracht naar het kasteel de Hardenberg.

Het geweldadig einde.

De bevolking gaat mee naar de Hardenberg en roept op tot de dood van Rudolf van Coevorden en Hendrik van Grasdorf. Een week later worden ze publiekelijk geradbraakt en op palen tentoongesteld aan het volk. Dit alles gebeurde op Sint Jacobsdag 25 juli 1231 in Hardenberg.

Voor wie er nog geen genoeg van heeft...

Hebben we ook nog een deel van de tekst uit het boek de Historie van Overijssel van W. Nagge uit 1678. In 17de eeuws nederlands vertelt hij over de aanleiding en het verloop van de Slag bij Ane en de dood van Rudolf van Coevorden. Historie van Overijssel